Waarom de lunch in Zuid-Europa de koning van de maaltijden is
WaarTeEten.nl
Wie weleens in Spanje, Italië of Griekenland op vakantie is geweest, kent het fenomeen: rond een uur of één (of zelfs later) komen de straten tot rust en stromen de restaurants vol. Waar wij in Nederland vaak snel een broodje kaas wegwerken achter ons bureau, nemen Zuid-Europeanen uitgebreid de tijd voor de lunch. Het is niet zomaar een pauze om te tanken; het is de belangrijkste maaltijd van de dag. Maar waarom is die warme middagmaaltijd daar zo heilig, en waarom speelt het diner vaak tweede viool?
Het ritme van de zon
De voornaamste reden voor deze eetcultuur is simpelweg het klimaat. In de zomermaanden lopen de temperaturen in landen rond de Middellandse Zee rond het middaguur zo hoog op, dat fysieke arbeid of intensief kantoorwerk bijna onmogelijk wordt. Je lichaam heeft op dat moment rust nodig om niet oververhit te raken.
Dit dicteert het dagritme. De ochtenden beginnen vaak vroeg om de koelte te benutten. Tegen de tijd dat de zon op zijn hoogste punt staat, is de energie op en is het tijd voor een stevige maaltijd. Omdat het buiten te heet is om veel te doen, is er ook daadwerkelijk tijd om rustig te zitten, te eten en het eten te laten zakken tijdens een siësta of rustmoment.
Sociale lijm van de samenleving
Naast het klimaat is de lunch ook een cruciaal sociaal moment. In veel Zuid-Europese culturen is eten synoniem aan samenzijn. Het is het moment waarop families samenkomen, collega’s echt met elkaar praten en zakelijke deals worden gesloten boven een glas wijn en een bord pasta.
De lunch is vaak een 'warme' maaltijd met meerdere gangen: een voorgerecht (primi), een hoofdgerecht (secondi) en vaak nog fruit of een dessert na. Dit vraagt tijd. Het idee van "even snel lunchen" bestaat nauwelijks. Door deze tijd te nemen, onthaast men midden op de dag. Het verlaagt stressniveaus aanzienlijk vergeleken met de gehaaste broodjescultuur in het noorden van Europa.
Gezondheidsvoordelen van zwaar lunchen
Er valt ook iets te zeggen voor de biologische logica van dit ritme. Voedingsdeskundigen wijzen er vaak op dat je lichaam calorieën efficiënter verbrandt als je ze vroeger op de dag consumeert. Door 's middags je grootste maaltijd te eten, heb je nog de hele middag en avond om die energie te gebruiken.
Het diner is in Zuid-Europa daardoor vaak lichter en vindt veel later plaats, soms pas rond 21:00 of 22:00 uur. Omdat de zware maaltijd al achter de rug is, volstaat 's avonds vaak een lichte tapas, wat brood met beleg of een salade. Dit zorgt ervoor dat je niet met een overvolle maag naar bed gaat, wat de slaapkwaliteit weer ten goede kan komen.
Een cultuur in verandering?
Hoewel dit traditionele beeld nog steeds sterk is, zie je in grote steden als Madrid, Milaan en Athene wel verschuivingen. Door de globalisering en internationale kantoortijden staat de lange, lome lunch onder druk. Steeds meer jongeren kiezen doordeweeks voor een snellere hap. Toch blijft de zondagse familielunch heilig en wordt er in het weekend absoluut niet getornd aan deze traditie. De lunch blijft, ondanks de moderne hectiek, het kloppende hart van de dag.