Dé gids voor restaurant fooien in Europa

De ongeschreven regel van Noord-Europa

In Noord-Europa, en met name in Scandinavië, is de regel simpel: niemand verwacht dat je fooi geeft. In landen als Noorwegen, Zweden, Denemarken en Finland is het servicepersoneel over het algemeen goed betaald en zit de 'service' vaak al verwerkt in de prijzen op de menukaart.

Toch betekent dit niet dat fooi verboden is. Als de service uitzonderlijk goed was, is het afronden van het bedrag een prima gebaar. Een kop koffie van €4,60? Maak er gerust €5 van. Maar een percentage van 10% of meer wordt hier absoluut niet standaard verwacht. In Nederland en België geldt een vergelijkbare ontspannen houding: 5% tot 10% is leuk als blijk van waardering, maar zeker geen verplichting.​

Het ingewikkelde zuiden: Service inbegrepen?

In Zuid-Europa wordt het ingewikkelder, omdat de regels per land sterk verschillen, zelfs als ze buren zijn.

Italië en Frankrijk
In Italië zie je vaak 'coperto' of 'servizio incluso' op de bon staan. Dit is een vast bedrag voor bestek, brood en tafellinnen. Omdat je hier al voor betaalt, is extra fooi niet noodzakelijk. Veel Italianen laten hooguit wat kleingeld achter op tafel. Ook in Frankrijk is 'service compris' (service inbegrepen) de standaard. De rekening afronden is prima, maar grote percentages zijn ongebruikelijk.​

Spanje en Portugal
Hier zit een addertje onder het gras. In Portugal wordt een fooi van ongeveer 10% sterk gewaardeerd omdat het een noodzakelijke aanvulling is op het salaris. Niets geven kan daar soms zelfs als onbeleefd worden gezien. In buurland Spanje is men relaxter: de lokale bevolking geeft vaak geen fooi bij een drankje of tapas, maar bij een uitgebreid diner is 5-10% een mooi gebaar. Te veel geven (boven de 10%) kan in Spanje juist weer ongemakkelijk overkomen, alsof je met geld strooit.​

Centraal- en Oost-Europa: De Duitse degelijkheid

In Duitsland, en ook in Oostenrijk, is de fooiencultuur serieuzer dan je misschien denkt. "Stimmt so" (het is goed zo) is de standaard zin bij het afrekenen. Het is hier gebruikelijk om de fooi direct bij het betalen te noemen, in plaats van geld op tafel te laten liggen. Een fooi van 5% tot 10% is hier echt de norm; Duitsers zijn zelf gulle gevers en verwachten dat ook een beetje van toeristen.​

Snelle richtlijnen per regio

Om je volgende stedentrip makkelijker te maken, vind je hieronder de belangrijkste vuistregels per bestemming:

• Scandinavië (Noorwegen, Zweden, Denemarken): Fooi is niet gebruikelijk. Prijzen zijn inclusief service. Afronden naar boven is vriendelijk, maar zeker niet verplicht.​

• Duitsland en Oostenrijk: Hier is 5% tot 10% de norm. Geef de fooi er direct bij door het totaalbedrag te noemen ("Maken we er 30 euro van?") in plaats van geld op tafel te laten liggen.​

• Italië: Let op de bon. Vaak betaal je al coperto (voor brood en bestek). Een extra bedrag van 1 of 2 euro op tafel is voldoende als blijk van waardering.​

• Frankrijk: Service compris betekent dat de bediening al betaald is. Een kleine fooi (pourboire) achterlaten mag door af te ronden, maar grote percentages worden niet verwacht.​

• Spanje: Bij een kop koffie of een drankje geven locals zelden fooi. Bij een uitgebreid diner is 5% tot 10% gebruikelijk als je tevreden bent.​

• Portugal: In tegenstelling tot Spanje is fooi hier een belangrijk deel van het inkomen. Een fooi van rond de 10% wordt sterk gewaardeerd en soms zelfs verwacht.​

• Verenigd Koninkrijk: Vaak staat er al een service charge van 10-12,5% op de rekening. Is dit niet het geval, dan is 10% tot 15% gebruikelijk.​

De gouden regel blijft: kijk om je heen wat de locals doen. Bij twijfel is 5-10% in bijna heel Europa een veilige keuze waarmee je niemand beledigt, maar ook geen dief van je eigen portemonnee bent.​